গ্ৰন্থ-সমালোচনা  : ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ — ড° ৰুবুল মাউত                                                                                                                                                                                             গণেশ শৰ্মা                                                                                                                                                                                                                                                                     ঢেকিয়াজুলি, শোণিতপুৰ, অসম                                                                                                                                                                                                                                        দূৰভাষ: ৭০০২৮৪৯৯৪২

গ্ৰন্থ: মোৰো এটা সপোন আছে
লেখক: ড° ৰুবুল মাউত
ধৰণ: আত্মজীৱনীমূলক/প্ৰেৰণাদায়ক গ্ৰন্থ
প্ৰকাশক: পূৰ্বায়ণ প্ৰকাশন
প্ৰথম প্ৰকাশ: অক্টোবৰ, ২০১৭, 

মূল্য: ২২০ টকা , পৃষ্ঠা: ১৫৭

‘মোৰো এটা সপোন আছে’ : দৰিদ্ৰতাৰ সীমা নেওচি আমেৰিকাৰ মাচাঢ্যুচেটচ বিশ্ববিদ্যালয়লৈ যোৱাৰ কাহিনীলেখকৰ সংক্ষিপ্ত পৰিচয়:  ড° ৰুবুল মাউথ অসমৰ এগৰাকী বিশিষ্ট গৱেষক বিজ্ঞানী, বিশিষ্ট লেখক, চিন্তাবিদ আৰু সমাজমনস্ক সাহিত্যিক। তেওঁৰ লেখনিত অসমৰ সমাজ-জীৱন, মানুহৰ আশা-আকাংক্ষা, জীৱন-সংগ্ৰাম আৰু সমকালীন বাস্তৱতাৰ গভীৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। সহজ-সৰল অথচ গভীৰ অৰ্থবহ ভাষাশৈলী তেওঁৰ সাহিত্যৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য। সাহিত্যচৰ্চাৰ জৰিয়তে তেওঁ সমাজ আৰু মানুহৰ প্ৰতি থকা দায়বদ্ধতা প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ ‘মোৰো এটা সপোন আছে’-এ পাঠকৰ মাজত বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছে। এই গ্ৰন্থখনত তেওঁৰ জীৱনবোধ, ইতিবাচক চিন্তা আৰু সমাজৰ প্ৰতি থকা গভীৰ সংবেদনশীলতাৰ পৰিচয় পোৱা যায়।  এটি সপোন, এটি সংগ্ৰাম আৰু সফলতাৰ এক জীৱন্ত দলিল : সপোন দেখিবলৈ মানুহক কোনো ধন-সম্পত্তি, উচ্চ বংশ বা বিশেষ পৰিৱেশৰ প্ৰয়োজন নহয়। সপোন দেখাৰ অধিকাৰ সকলোৰে আছে; কিন্তু সেই সপোনক বাস্তৱ ৰূপ দিবলৈ লাগে দৃঢ় সংকল্প, অধ্যৱসায়, আত্মবিশ্বাস আৰু নিৰন্তৰ সংগ্ৰাম। ড° ৰুবুল মাউতৰ ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ এনে এখন আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থ, যিখনে এজন সাধাৰণ, সীমিত সুযোগ-সুবিধাৰ মাজত ডাঙৰ হোৱা অসমৰ যুৱকৰ অসাধাৰণ জীৱনযাত্ৰাক পাঠকৰ সন্মুখত তুলি ধৰে। গ্ৰন্থখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিষয় কেৱল এজন ব্যক্তিৰ সফলতাৰ কাহিনী নহয়; ই দৰিদ্ৰতা, অভাৱ, সামাজিক বাস্তৱতা, পৰিয়ালৰ ত্যাগ, শিক্ষাৰ শক্তি আৰু সপোনক আঁকোৱালি লৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ এক প্ৰেৰণাদায়ক দলিল। গ্ৰন্থখনক বহু পাঠকে অসমৰ অন্যতম প্ৰেৰণাদায়ক আত্মজীৱনী হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছে।    লেখক আৰু গ্ৰন্থৰ পটভূমি: ড° ৰুবুল মাউতৰ জীৱনকাহিনী মূলতঃ অসমৰ এক পিছপৰা গ্ৰাম্য পৰিৱেশৰ পৰা আৰম্ভ হৈ উচ্চশিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ জগতলৈ আগবঢ়া এক দীঘলীয়া যাত্ৰা। তেওঁৰ জীৱনত অভাৱ আছিল, কিন্তু সেই অভাৱে তেওঁৰ সপোনক হত্যা কৰিব পৰা নাছিল। বৰং অভাৱ আৰু প্ৰতিকূলতাই তেওঁক অধিক দৃঢ় কৰি তুলিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ উচ্চশিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়ি আমেৰিকাৰ বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়লৈ যোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰে। গ্ৰন্থখনৰ বিৱৰণতো অসমৰ এক দূৰৱৰ্তী গাঁওৰ পৰা University of Massachusetts লৈ তেওঁৰ যাত্ৰাক মূল বিষয় হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।এই দিশৰ পৰা চালে ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ কেৱল আত্মজীৱনী নহয়; ই অসমৰ গ্ৰাম্য সমাজৰ পৰা ওলাই অহা হাজাৰ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সপোনৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এখন গ্ৰন্থ।  গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু: গ্ৰন্থখনৰ মূল সুৰ হৈছে—প্ৰতিকূলতা যিমানেই ডাঙৰ নহওক, সপোন আৰু অধ্যৱসায়ে মানুহক সফলতাৰ পথলৈ লৈ যাব পাৰে। লেখকে নিজৰ জীৱনৰ বিভিন্ন ঘাত-প্ৰতিঘাতৰ কথা সৰলভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে। দৰিদ্ৰতা, সীমিত সুযোগ, সামাজিক আৰু পাৰিবাৰিক সমস্যাৰ মাজতো তেওঁ শিক্ষাক জীৱনৰ মূল অস্ত্ৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ বাবে শিক্ষা কেৱল চাকৰি লাভৰ মাধ্যম নাছিল; শিক্ষা আছিল নিজৰ জীৱন সলনি কৰাৰ এক শক্তিশালী পথ। এই গ্ৰন্থখনৰ অন্যতম শক্তিশালী দিশ হৈছে যে লেখকে সফলতাৰ কেৱল উজ্জ্বল ছবিখন দেখুওৱা নাই। সফলতাৰ আঁৰত থকা কষ্ট, ব্যৰ্থতা, হতাশা, ত্যাগ আৰু অপেক্ষাৰ কথাও প্ৰকাশ কৰিছে। ফলত পাঠকে বুজিব পাৰে যে সফলতা কোনো হঠাৎ পোৱা উপহাৰ নহয়; ইয়াৰ আঁৰত থাকে দীঘলীয়া সাধনা। পিতৃ-মাতৃ আৰু পৰিয়ালৰ অৱদান: গ্ৰন্থখনৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে পৰিয়ালৰ ভূমিকা। বিশেষকৈ পিতৃ-মাতৃৰ ত্যাগ আৰু সন্তানৰ ভৱিষ্যৎ গঢ়াৰ বাবে কৰা কষ্টৰ ছবি গ্ৰন্থখনত হৃদয়স্পৰ্শীভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে। এজন সাধাৰণ কৃষক পৰিয়ালৰ সন্তানৰ জীৱনযাত্ৰা বৰ্ণনা কৰোঁতে লেখকে কেৱল নিজৰ কৃতিত্বৰ কথা কোৱা নাই; তেওঁৰ সফলতাৰ আঁৰত থকা পিতৃ-মাতৃৰ কষ্টকো যথাযোগ্য সন্মান দিছে। এই কথাই গ্ৰন্থখনক অধিক মানৱীয় কৰি তুলিছে। পিতৃ-মাতৃৰ ত্যাগৰ মাজেৰে লেখকে যেন পাঠকক এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষা দিব বিচাৰিছে—এজন ব্যক্তিৰ সফলতাৰ আঁৰত বহু অদৃশ্য মানুহৰ ত্যাগ জড়িত থাকে।  দৰিদ্ৰতা—বাধা নে প্ৰেৰণা : গ্ৰন্থখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চিন্তাধাৰাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে দৰিদ্ৰতাৰ সৈতে মানুহৰ সম্পৰ্ক। সাধাৰণতে মানুহে দৰিদ্ৰতাক সফলতাৰ বাটৰ এক ডাঙৰ বাধা বুলি ভাবে। কিন্তু ড° মাউতৰ জীৱনকাহিনীয়ে দেখুৱায় যে দৰিদ্ৰতা বাধা হ’ব পাৰে, কিন্তু ই সপোন দেখাৰ অধিকাৰ কাঢ়ি নিব নোৱাৰে। অৱশ্যে গ্ৰন্থখনক কেৱল “দৰিদ্ৰতাক পৰাজিত কৰা এজন সফল ব্যক্তিৰ কাহিনী” বুলি চালে কিছু অসম্পূৰ্ণ হৈ পৰিব। ইয়াৰ গভীৰ অৰ্থ হৈছে—সীমাবদ্ধ পৰিস্থিতিৰ মাজতো মানুহে নিজৰ সামৰ্থ্য চিনাক্ত কৰি আগবাঢ়িব পাৰে। এই বাৰ্তাটো বিশেষকৈ গ্ৰাম্য আৰু মধ্যবিত্ত পৰিয়ালৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ।   শিক্ষাৰ শক্তি: ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ গ্ৰন্থখনত শিক্ষাৰ প্ৰতি লেখকৰ গভীৰ বিশ্বাস স্পষ্ট হৈ পৰে। শিক্ষা তেওঁৰ বাবে সামাজিক পৰিৱেশৰ সীমাবদ্ধতা অতিক্ৰম কৰাৰ অন্যতম শক্তিশালী মাধ্যম। আজিৰ সময়ত বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সুবিধাৰ অভাৱ, ইংৰাজী ভাষাৰ সমস্যা, আৰ্থিক অসুবিধা বা উপযুক্ত পৰিৱেশ নথকাৰ বাবে নিজৰ লক্ষ্যৰ পৰা আঁতৰি যায়। ড° মাউতৰ জীৱনকাহিনীয়ে তেওঁলোকক দেখুৱায় যে সুবিধা নথকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে সফলতা অসম্ভৱ। সেইবাবেই এই গ্ৰন্থখন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে বিশেষভাৱে মূল্যৱান। বিভিন্ন পাঠকৰ মতামতো গ্ৰন্থখনক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে প্ৰেৰণাদায়ক পাঠ হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে। লেখনশৈলী: গ্ৰন্থখনৰ আন এক উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ ভাষা। লেখকে জটিল সাহিত্যিক ভাষা ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে সহজ, সৰল আৰু হৃদয়গ্ৰাহী ভাষাৰে নিজৰ জীৱনৰ কথা কৈছে। ফলত গ্ৰন্থখন সাধাৰণ পাঠকৰ বাবেও সহজবোধ্য। এই সৰলতাই গ্ৰন্থখনৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰিছে। লেখকে নিজৰ সফলতাক লৈ অতিৰঞ্জিত আত্মপ্ৰশংসাৰ পথ লোৱা নাই; বৰং জীৱনৰ কষ্ট আৰু অনুভূতিসমূহ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে প্ৰকাশ কৰিছে। এজন পাঠকে গ্ৰন্থখনৰ ভাষাক সৰল আৰু সহজে গ্ৰহণযোগ্য বুলি প্ৰশংসা কৰিছে। গ্ৰন্থখনৰ সামাজিক মূল্য: ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ৰ সামাজিক মূল্য যথেষ্ট গভীৰ। অসমত বহু প্ৰতিভাৱান ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আছে, কিন্তু সকলোৰে সুযোগ সমান নহয়। কোনোবাই আৰ্থিক সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়, কোনোবাই গ্ৰাম্য পৰিৱেশৰ সীমাবদ্ধতাৰ সন্মুখীন হয় আৰু কোনোবাই আত্মবিশ্বাসৰ অভাৱত নিজৰ সপোন পৰিত্যাগ কৰে। এনে সময়ত ড° মাউতৰ জীৱনকাহিনী এক শক্তিশালী উদাহৰণ। তেওঁৰ যাত্ৰাই দেখুৱায় যে পৰিস্থিতিয়ে মানুহক সংজ্ঞায়িত নকৰে; মানুহৰ চিন্তা, লক্ষ্য আৰু কৰ্মইহে তেওঁৰ ভৱিষ্যৎ নিৰ্ধাৰণ কৰে। এই গ্ৰন্থখনৰ জনপ্ৰিয়তাৰ আন এটা কাৰণো ইয়াতেই নিহিত। বিভিন্ন সমালোচনা আৰু পাঠকৰ মতামতত ইয়াক অসমীয়া ভাষাৰ এক প্ৰেৰণাদায়ক আৰু জনপ্ৰিয় আত্মজীৱনী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ বিশেষত্ব: এই গ্ৰন্থখনৰ কেইটামান বিশেষ শক্তিশালী দিশ হ’ল—১. বাস্তৱ জীৱনৰ কাহিনী — কল্পনাৰ নহয়, নিজৰ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত আধাৰিত। ২. সংগ্ৰামৰ বাস্তৱ ছবি — সফলতাৰ আগৰ কষ্টক গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। ৩. সপোনৰ প্ৰতি বিশ্বাস — জীৱনৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছে। ৪. শিক্ষাৰ গুৰুত্ব — শিক্ষা যে জীৱন পৰিৱৰ্তনৰ শক্তিশালী মাধ্যম, সেই কথা প্ৰতিপন্ন কৰিছে। ৫. পৰিয়ালৰ ত্যাগ — সফলতাৰ আঁৰত পিতৃ-মাতৃ আৰু পৰিয়ালৰ অৱদানক সন্মান জনাইছে। ৬. যুৱ সমাজৰ বাবে প্ৰেৰণা — বিশেষকৈ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মনত আত্মবিশ্বাস সৃষ্টি কৰিব পৰা গ্ৰন্থ। কিছু সমালোচনামূলক দৃষ্টিভংগী: গ্ৰন্থখনৰ প্ৰশংসনীয় দিশ বহুত যদিও, এখন গ্ৰন্থ-সমালোচনাত ইয়াৰ সীমাবদ্ধতাও উল্লেখ কৰা উচিত। গ্ৰন্থখনৰ মূল কেন্দ্ৰ যিহেতু লেখকৰ ব্যক্তিগত জীৱন আৰু সফলতাৰ যাত্ৰা, সেয়েহে সমাজ, শিক্ষা-ব্যৱস্থা বা গৱেষণাৰ বৃহত্তৰ সমস্যাসমূহৰ বিশ্লেষণ ইয়াত মুখ্য বিষয় নহয়। কেতিয়াবা পাঠকৰ বাবে কাহিনীৰ প্ৰেৰণামূলক দিশটোৱেই অধিক প্ৰবল হৈ উঠে। কিন্তু এই সীমাবদ্ধতাক গ্ৰন্থখনৰ দুৰ্বলতা বুলি সম্পূৰ্ণৰূপে ক’ব নোৱাৰি। কাৰণ লেখকৰ উদ্দেশ্য মূলতঃ কোনো সমাজবৈজ্ঞানিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰা নহয়; নিজৰ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে মানুহক সপোন দেখিবলৈ আৰু সেই সপোনৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা। সেই উদ্দেশ্যৰ ক্ষেত্ৰত গ্ৰন্থখন যথেষ্ট সফল।   আজিৰ প্ৰজন্মৰ বাবে গ্ৰন্থখনৰ প্ৰাসংগিকতা: আজিৰ যুগত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ হাতত তথ্যৰ অভাৱ নাই। ইণ্টাৰনেট, সামাজিক মাধ্যম, অনলাইন শিক্ষা—সকলো সুবিধা সহজলভ্য। তথাপি বহু যুৱক-যুৱতীয়ে লক্ষ্যহীনতা, হতাশা আৰু সহজে সফল হোৱাৰ মানসিকতাৰ সৈতে যুঁজি আছে। এই পৰিস্থিতিত ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ৰ বাৰ্তা অতি প্ৰাসংগিক— সপোন দেখিবা, কিন্তু সপোনৰ সৈতে পৰিশ্ৰমক সংযোগ কৰিব লাগিব। লক্ষ্য স্থিৰ কৰিবা, কিন্তু লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ ধৈৰ্য ধৰিব লাগিব। বাধা আহিব, কিন্তু বাধাৰ বাবে পথ এৰি দিব নালাগে।ড° মাউতৰ জীৱন এই কথাবোৰৰ এক জীৱন্ত উদাহৰণ।   সামগ্ৰিক মূল্যায়ন: সামগ্ৰিকভাৱে বিচাৰ কৰিলে ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ এখন আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থৰ লগতে এখন শক্তিশালী প্ৰেৰণাদায়ক গ্ৰন্থ। ইয়াত এজন ব্যক্তিৰ জীৱনকাহিনী আছে, কিন্তু সেই কাহিনীৰ মাজত লুকাই আছে অসমৰ অসংখ্য সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সন্তানৰ সপোন। গ্ৰন্থখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শক্তি হৈছে—ই পাঠকক কেৱল “ড° ৰুবুল মাউত সফল হ’ল” বুলি ক’বলৈ এৰি নিদিয়ে; বৰং পাঠকৰ মনত এটা প্ৰশ্ন জন্ম দিয়ে—“মোৰ সপোনটো কি? আৰু সেই সপোন পূৰণ কৰিবলৈ মই কিমান দূৰ আগবাঢ়িবলৈ সাজু?” সেয়াই এই গ্ৰন্থখনৰ প্ৰকৃত সফলতা।  উপসংহাৰ: ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ নামটো নিজেই এক শক্তিশালী জীৱনদৰ্শন। “মোৰো” শব্দটোৱে যেন প্ৰতিজন পাঠকক ক’বলৈ সুযোগ দিয়ে—“মোৰো এটা সপোন আছে।” ড° ৰুবুল মাউতৰ জীৱনযাত্ৰাই প্ৰমাণ কৰে যে সপোনৰ মূল্য তাৰ আকাৰত নহয়, সপোন পূৰণৰ বাবে কৰা অধ্যৱসায়ত। দৰিদ্ৰতা, অভাৱ, প্ৰতিকূলতা বা সীমিত সুযোগে মানুহক থমকাব পাৰে, কিন্তু দৃঢ় ইচ্ছাশক্তি আৰু নিৰন্তৰ পৰিশ্ৰম থাকিলে সেই বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰা সম্ভৱ। সেয়েহে ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ কেৱল এখন কিতাপ নহয়; ই সপোন দেখিবলৈ শিকোৱা, সপোনক লক্ষ্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা আৰু লক্ষ্য পূৰণৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিবলৈ সাহস দিয়া এখন জীৱনমুখী গ্ৰন্থ। বিশেষকৈ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, যুৱ প্ৰজন্ম আৰু জীৱনৰ কোনো পৰ্যায়ত হতাশ হোৱা মানুহে এই গ্ৰন্থখন পঢ়িলে নিশ্চয় এক নতুন মানসিক শক্তি লাভ কৰিব।  শেষত ক’ব পাৰি : ‘মোৰো এটা সপোন আছে’ ড° ৰুবুল মাউতৰ জীৱনৰ কাহিনী হ’লেও, ই আচলতে প্ৰতিজন সপোন দেখা মানুহৰ কাহিনী। সেইবাবেই এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বাণী আজিও একেই প্ৰাসংগিক— “সপোন দেখক, লক্ষ্য স্থিৰ কৰক আৰু বাধাৰ মাজেৰেও আগবাঢ়ি যাওক।”                                                              

   ------------